Landelijk Vlaanderen vraagt vernietiging decreet Gemeentewegen


Uw steun gevraagd

Een procedure voor het Grondwettelijk Hof starten heeft financiële consequenties. Daarom ook dat we een beroep op u willen doen om ons financieel te willen ondersteunen bij onze juridische strijd. Wanneer we met z’n allen een kleine financiële bijdrage leveren, hebben we de mogelijkheid om de private belangen van alle private eigenaars in Vlaanderen veilig te stellen.

U kan uw steun overmaken op de rekening van Landelijk Vlaanderen, BE37 3350 4426 9028, met vermelding van ‘Procedure gemeentewegen’.


Sinds haar oprichting verdedigt Landelijk Vlaanderen het eigendomsrecht. In het bijzonder verdedigt zij de gemeenschappelijke belangen van onze leden in verband met hun zakelijke rechten op onroerende goederen op het platteland en dat in de ruimste betekenis van het woord, inbegrepen gebouwen, landbouwgronden, bossen, parken, vijvers, natuur en andere landelijke gebieden. We doen dat voor onze leden en in uitbreiding namens alle private eigenaars in Vlaanderen.

Op 3 mei 2019 heeft  het Vlaams Parlement het nieuw Vlaams Decreet Gemeentewegen gestemd dat vanaf 1 september 2019 van toepassing is. We vrezen dat de vorige Vlaamse decreetgever hiermee toch al te eenzijdig de kaart heeft getrokken van activisten, recreanten, wandelaars en fietsers waarbij weinig tot geen rekening werd gehouden met de positie van de grondeigenaar en van wie de lasten van de wegen ondergaat.

Tot 1 september 2019 kon elk geschil over het gebruik van wegen worden voorgelegd aan de rechter, in het bijzonder aan de vrederechter en in beroep aan de rechtbank van eerste aanleg. Met het nieuwe Decreet Gemeentewegen wordt het systeem van de rechterlijke toetsing bij geschillen over wegen in de feiten afgeschaft en de volledige bevoegdheid gegeven aan de gemeenteraad.

Landelijk Vlaanderen vreest dat met het nieuwe Decreet Gemeentewegen drie beginselen van onze rechtsmaatschappij op de helling komen te staan:

  • de bescherming van het eigendomsrecht
  • de rechtszekerheid
  • het onpartijdigheidsbeginsel en de scheiding der machten

Het eigendomsrecht

Als een gemeenteweg ook kan bestaan op een eigendomsperceel van een private eigenaar (een uitgangspunt van het decreet) zonder enige aandacht of differentiatie voor de gevolgen van het private statuut van de weg ten opzichte van wegen op publieke gronden, en als nergens wordt beschreven wat openbaar gebruik is en dus gelijk welk occasioneel of gedogen gebruik door het publiek plots aanleiding kan geven tot het definitief openbaar maken van de weg, dan kan enkel opgemerkt worden dat eigendom geen enkel belang heeft voor de decreetgever. Dat kunnen wij niet aanvaarden. Bovendien is het toch echt verregaand als bepaald wordt dat de vergoeding voor waardevermindering of voor waardevermeerdering wordt bepaald door een expert aangesteld door de gemeente en bij betwisting door een bijkomende expert van de eigenaar zonder enige vorm van arbitrage. Een beroep kunnen doen op neutrale personen is een absoluut minimum.

De rechtszekerheid

De bestaande regeling van de buurtwegen voorziet dat wegen die in 30-jarig onbruik zijn langs verjaring verdwijnen. Deze regeling van verjaring wordt zomaar afgeschaft zonder overgang, ook voor wegen die al lang verdwenen zijn. Ook wordt een terugwerkende kracht gegeven aan het decreet waarbij een bestaande situatie weer in vraag kan worden gesteld en aan de appreciatie van de (zelf betrokken) gemeenteraad wordt overgelaten. Wegen die jarenlang verdwenen zijn kunnen nu opnieuw door acties van derden, bv. activisten, terug verplicht geopend worden. Die terugwerkende kracht is onaanvaardbaar

Dan daaraan gekoppeld het gezag van gewijsde van een rechterlijke uitspraak. Als er in het verleden geschillen zijn beslecht door de rechtbank, hetzij in het voordeel van de eigenaar, hetzij in het voordeel van de gemeente, dan geniet een dergelijke uitspraak gezag van gewijsde. Dat betekent dat een dergelijk vonnis de partijen bindt. De partijen moeten de uitspraak aanvaarden en ze moeten er zich naar gedragen. Men kan rechtsmiddelen aanwenden, maar als die zijn uitgeput is het verhaal voorbij. De waarheid is bepaald door de rechter en een andere is er niet.

Welnu, in artikel 14 §2 van het nieuwe Decreet Gemeentewegen wordt nu de bevoegdheid van de gemeenteraad in het leven geroepen om opnieuw te oordelen over een verzoek tot opheffing waarbij het bewijs van een 30-jarig niet-gebruik door het publiek kan worden geleverd door een rechterlijke uitspraak… Als de rechter al heeft geoordeeld dat de weg is verjaard, kan de gemeenteraad toch niet nog eens oordelen en zelfs die weg opnieuw manu militari aanleggen. Dat is een aanfluiting van het rechtszekerheidsbeginsel en van het gezag van gewijsde en dus ook onrechtstreeks van de scheiding der machten. Over zaken waarover beslist is, kan de gemeente – die meestal partij was in het geschil voor de rechter – uiteraard niet opnieuw oordelen.

Het onpartijdigheidsbeginsel en de scheiding der machten

De decreetgever heeft heel sterk de macht van het getal doen spreken en de positie van de enkeling en heeft daarbij de eigenaar niet ontzien. Als die enkeling de toegang tot de rechter wordt ontzegd omtrent zijn/haar geschil met de gemeente over het openbaar of niet openbaar karakter van een weg op private bedding en als de gemeenteraad zelf het laatste woord heeft in het geschil waarin ze zelf is betrokken, is dat volgens Landelijk Vlaanderen niet verenigbaar met het recht op toegang tot de rechter en ook strijdig met het onpartijdigheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur.

Naast die punten zijn er nog een aantal artikels die Landelijk Vlaanderen niet goedkeurt  zoals onnauwkeurige concepten, de eenzijdige criteria die de gemeente moet hanteren in haar beslissingen, de mogelijkheid tot overdracht van het beheer van de weg aan derden…

Tijd voor actie

Wij menen dat onze kritiek niet vergezocht is. We menen dat we ook vandaag nog anno 2020 mogen steunen op de grondwet.

Op dit ogenblik is ons enig middel voor rechttrekking om een procedure te starten bij het Grondwettelijk Hof. Wij zullen daarin niet de enige zijn. We vinden ook dat we bij de totstandkoming van het decreet echt in snelheid zijn gepakt: het voorstel is niet besproken in de Vlaamse Regering, noch voorgelegd aan de Strategische Adviesraden, noch aan de Raad van State, noch echt gedebatteerd in de Commissie van het Vlaams Parlement terwijl er in wezen toch van urgentie absoluut geen sprake was of is.

Ondersteun je ons in de strijd voor het vrijwaren van de rechten van de private eigenaar?

2 reacties

  1. LodeReageer

    Geachte heer, mevrouw,

    Ik ben eigenaar van, onder meer, een tiental hectare bos, grenzend aan onze woning en nog andere gronden.

    Er ligt een doodlopend stuk buurtweg temidden van deze bossen. “Recreanten” maken misbruik van dit doodlopend stuk om zich een weg te banen doorheen onze bossen. De geplaatste verbodsborden (dan nog officiële V14 exemplaren) negeren zij compleet.

    Ik heb intussen een verzoekschrift ingediend tot afschaffing van dit oud stuk buurtweg. Het verzoek werd neergelegd medio augustus 2019.

    Ik wist dat het nieuwe decreet zou worden gepubliceerd op 01.09.2019, maar er was een kans dat de oude wet op de buurtwegen nog van toepassing zou zijn.

    Intussen heb ik vernomen dat het nieuwe decreet roet in het eten gooit, er moest nl. een eerste beslissing van de gemeenteraad genomen zijn voor 01.09.2019 opdat de oude wet nog van toepassing zou zijn geweest. Dit is niet gebeurd, zodat het nieuwe decreet van toepassing is.

    In de tekst viel mij meteen op hoeveel macht de gemeenteraad krijgt met betrekking tot het creëren van nieuwe gemeentewegen.

    In mijn geval, stad Bilzen in Limburg, heb ik intussen vernomen dat de “bevoegde diensten”, zijnde onder andere de groendienst, van mening zijn dat afschaffing zelfs niet mogelijk zou zijn, omdat de weg nog gebruikt wordt, en er dus geen sprake is van 30-jarig “niet-gebruik”.

    Volgens mij kan de gemeenteraad onder het nieuwe decreet wel degelijk tot afschaffing overgaan, op andere motieven dan alleen bewezen 30-jarig niet-gebruik. Zo is er de mogelijkheid om het openmaken van een in onbruik geraakte weg te vragen, met als mogelijke beslissing de afschaffing van de weg in kwestie. Deze mogelijkheid heeft men blijkbaar nog niet opgemerkt. En men poneert doodleuk dat de weg nog gebruikt wordt en daarom afschaffing niet wordt geadviseerd. Intussen is het stuk weg, officieel 8 meter breed, verworden tot een smalle wegel waar wij als aanpalende eigenaars niks mee zijn.

    Het is erg verregaand dat eenieder (!) aan de gemeenteraad (!!) kan vragen om een stuk weg tot gemeenteweg uit te roepen, op basis van meer dan 30 jaar “publiek gebruik”, waarbij ik mijn hart vasthoud over hoe gemakkelijk zoiets wel zou bewezen kunnen worden geacht, bv. louter op basis van getuigenverklaringen van gebruikers/buurtbewoners, die er zelf belang bij zouden hebben. De meeste gemeenteraden zitten volgens mij vol met mensen die in hooguit 20 procent van de gevallen enige dossierkennis hebben en toch altijd meebeslissen.

    Het enige positieve puntje in het decreet is het feit dat de principiële toegankelijkheid van bos niet in aanmerking mag worden genomen om 30-jarig publiek gebruik te bewijzen. Waardoor het in principe onmogelijk is om op basis van 30-jarig gebruik in een bos een gemeenteweg te maken, tenzij via onteigening…

    Feit blijft dat het voor andere soorten grond, zoals landbouwgrond of godbetert een stuk bouwgrond, wel mogelijk zou zijn om een door derden gebruikt pad tot gemeenteweg te bombarderen.

    Het zou niet slecht zijn als het decreet nog zou wijzigen, want er zijn heel wat verbeteringen mogelijk.

    Hebben jullie al daadwerkelijk een procedure ingesteld bij het Grondwettelijk Hof, of is dit nog maar in de planfase ?

    Mvg,

    Lode

  2. Johan CallewaertReageer

    Geachte,

    Wij zitten zelf met dergelijk voorval in de gemeente Beernem.

    Een actiegroep wil een wandelpad aanleggen dwars door de percelen landbouwgrond van ten minste 4 eigenaars.
    Daarbij moet ik ook zeker nog vermelden dat de straat waar onze hoeve gelegen is een straatnaan en 2 huisnummers heeft en een volgnummer op de lijst van openbare wegen.
    Sinds november 2017 beweerd de gemeente dat deze straat geen openbare weg is en dat bijgevolg de postbode daar geen post mag bedelen.
    Om deze reden is reeds een procedure opgestart bij de vrederechter.
    De gemeente schrijft mij wel aangetekend aan met volgend gegeven:Indien wij vrijwillig afstand doen van eigendom voor de aanleg van een wandelpad zal de magerrozen(straat naar de hoeve) wel openbare weg zijn.
    Dit is volgens mij wel degelijk een poging tot afpersing.

    Indien ik met onze ervaring of op enige andere mannier iets kan betekenen voor jullie mag u mij gerust contacteren.

    met vriendelijke groet

    Callewaert Johan
    engelshofstraat 16
    8830 Gits
    0497 698703
    johan.callewaert@hotmail.com

Reageer