Dunnen voor meer biodiversiteit en een betere groei!

Dunnen voor meer biodiversiteit en een betere groei!

Het kappen van bomen ligt dezer dagen bijzonder gevoelig. En terecht. Het weinige bos dat we nog hebben in Vlaanderen moet met grote zorg in stand gehouden en uitgebreid worden. Maar in het duurzaam beheer van bestaande bossen worden ook bomen gekapt zonder dat dit leidt tot minder bos. Wist je dat weldoordachte kappingen de biodiversiteit, het klimaat en de economie bevorderen? Waarom dit belangrijk is voor de samenleving leggen we hieronder haarfijn uit.

Het kappen van bomen ligt dezer dagen bijzonder gevoelig. En terecht. Het weinige bos dat we nog hebben in Vlaanderen moet met grote zorg in stand gehouden en uitgebreid worden. Maar in het duurzaam beheer van bestaande bossen worden ook bomen gekapt zonder dat dit leidt tot minder bos. Wist je dat weldoordachte kappingen de biodiversiteit, het klimaat en de economie bevorderen? Waarom dit belangrijk is voor de samenleving leggen we hieronder haarfijn uit.

Ontbossing is niet hetzelfde als kapping

Vooreerst leggen we uit wat het verschil is tussen een ontbossing en een kapping. Bij een ontbossing worden de bomen namelijk gekapt met de bedoeling de grond voor andere doeleinden te gebruiken (woningbouw, industrie, landbouw of open natuur). Er moet principieel zoveel mogelijk vermeden worden dat er in Vlaanderen ontbost wordt. Indien ontbossing in het kader van goed onderbouwde projecten toch onvermijdelijk is, dan moet het bos meteen volwaardig elders gecompenseerd worden.

Bij kappingen daarentegen worden de bomen als dusdanig verwijderd, maar blijft het bos behouden. Na het oogsten van het hout, worden er opnieuw bomen geplant of wordt er gewerkt met natuurlijke verjonging. Kappingen kunnen plaatsvinden in het kader van een goedgekeurd natuurbeheerplan.

Uitdunnen

Een jonge boom in een opgroeiend bos strijdt letterlijk om zijn plek in het licht van de zon. Hiervoor gaat hij de competitie aan met zijn buurbomen. Snelle groeiers overschaduwen hun buren die langzaam wegkwijnen. In natuurlijke omstandigheden, zonder menselijk ingrijpen, zal door die competitie het aantal bomen door natuurlijke sterfte dus systematisch afnemen. Al eeuwen vervangen bosbeheerders echter deze natuurlijke selectie door een weloverwogen beheerselectie. Daarbij wordt deze natuurlijke sterfte geïmiteerd door selectieve kappingen (ook wel uitdunnen genoemd). Gemiddeld om de 10 jaar geeft de bosbouwer de mooiste en gezondste bomen meer groeiruimte en stimuleert hij/zij natuurlijke verjonging. Dit beheer leidt tot een structuurrijk bos met dikke, stormvaste en gezonde bomen, licht op de bodem voor bloeiende kruiden en struiken, bestuivende insecten en voedsel voor het wild.

In weldoordacht duurzaam bosbeheer wordt minder gekapt dan er bijgroeit – gemiddeld tussen 1/3de en 2/3de van de periodische bijgroei van het bosbestand – zodat de houtvoorraad in het bos gestaag blijft toenemen. De duurzaamheid van de houtoogst in Vlaamse bossen staat daarenboven onder permanent toezicht van de Vlaamse overheid. De laatste 10 jaar bleef het volume hout in de Vlaamse bossen dan ook steeds verder toenemen tot het huidige niveau van 270 kubieke meter per hectare.

In essentie oogsten de huidige generaties bosbeheerders de inspanningen van hun voorgangers van 5 generaties terug, en investeert elke generatie beheerders opnieuw haar deel in het bos van de verre toekomst. Zo zijn de mooiste bossen zoals Zoniën en Meerdaal, het resultaat van tientallen generaties bosbeheerders die elk hun verantwoordelijkheid in het duurzaam bosbeheer hebben opgenomen.

Biodiversiteit

Bossen en de natuur errond zijn een belangrijk leefgebied voor planten en dieren. Ze zijn ook van groot belang bij het voorkomen en opvangen van de klimaatverandering. Ze nemen CO2 op, zorgen voor verkoeling, werken als een spons bij intense buien en zijn nog altijd vochtig in periodes van lange droogte. Volgens de Natuurwaardeverkenner van VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) is bos het grondgebruik dat de meeste ecosysteemdiensten levert. In het belang van het leven op aarde moeten we onze bossen daarom zoveel mogelijk koesteren en beschermen.

Economie

Met meer dan 50.000 werknemers, 15.669 bedrijven en een jaaromzet van meer dan € 8 miljard in 2018 (Panorabois, 2019) zijn bosbeheer en houtverwerking een niet te onderschatten economische sector in Vlaanderen. Mensen houden immers van hout: dat zien we in elke huiskamer. We voelen ons ermee verbonden en omringen ons er graag mee. Niet onlogisch, want hout is een warm, mooi en hernieuwbaar natuurproduct. Maar is het wel logisch dat we meer dan 90% van het hout dat we hier verwerken uit het buitenland halen? Waarom produceert Vlaanderen niet zelf meer hout? Des te meer omdat dit echt wel kan samengaan met meer biodiversiteit en een beter klimaat ? En zoals hierboven al uitgelegd, kan dit perfect: door onze bossen oordeelkundig te beheren, creëren we biodiverse bossen die hout produceren voor de lokale bio-economie, maar daarnaast ook nog tal van andere ecosysteemdiensten verlenen, niet in het minst in het kader van onze strijd tegen de klimaatverandering.

Gerichte kappingen en weloverwogen aanplantingen zorgen voor gemengde, soortenrijke bossen die weerbaar zijn tegen de klimaatverandering. Ze hebben een hoge belevingswaarde bij recreanten en spelende kinderen. Onderzoeken zoals de tweede Vlaamse bosinventaris of de Natuurrapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) tonen aan dat de diversiteit in onze – beheerde – bossen erop vooruit gaat en dat ze koploper zijn in het verlenen van ecosysteemdiensten aan onze maatschappij.

Ook voor het klimaat is het weldoordacht kappen van bomen een goede zaak. Hoogwaardig gebruik van hout legt immers voor lange termijn koolstof vast terwijl de vrijgekomen ruimte in het bos via fotosynthese van nieuwe bomen extra koolstof opneemt. Bovendien vervangt hout veelal het gebruik van andere grondstoffen met een veel hogere koolstofvoetafdruk.

Langetermijnvisie

Deze argumenten nemen niet weg dat het kappen van bomen de emoties beroert. Waar het draagvlak voor hout groot is, is het er voor houtkap veel minder. En daar hebben we begrip voor. Maar de bomen van vandaag zijn het resultaat van ettelijke generaties bosbeheerders die met respect en vaak veel expertise hun bossen hebben beheerd. De kappingen van vandaag passen in een langetermijnvisie waarbij we niet alleen een duurzame en hernieuwbare grondstof blijven produceren, maar tegelijkertijd onze bossen ook voorbereiden op een snel veranderende omgeving waarin aspecten als belevingswaarde, circulaire bio-economie, klimaatweerbaarheid en het behoud van biodiversiteit een steeds belangrijkere rol zullen spelen.

Samen streven naar een evenwicht tussen ecologie, maatschappij en economie is in ieders belang. De bos- en houtsector werkt actief mee aan een duurzaam bosbeheer in dienst van iedereen en mét respect voor het bos en zijn bomenpatrimonium in Vlaanderen en daarbuiten.

Conceptnota hervorming pachtwetgeving N-VA

Landelijk Vlaanderen heeft kennisgenomen van de conceptnota over de hervorming van de pachtwetgeving die N-VA heeft ingediend op 3 maart 2021 en heeft aangekondigd met haar persbericht van 18 maart 2021.

Landelijk Vlaanderen heeft tijdens de hoorzitting van 2015 in het Vlaams Parlement een aantal denkpistes voorgesteld en heeft die aangevuld in recentere contacten. We stellen vast dat de conceptnota een aantal analoge pistes aanreikt. De uitgangssituatie, de doelstellingen en de algemene principes voor een nieuw pachtdecreet (decreet en besluiten) zijn gelijklopend.

Wat concrete verbeterpunten betreft, stelt N-VA het onderstaande voor:

  • Een betere transparantie van de pachtrelatie met geschreven contracten aangevuld met een plaatsbeschrijving en informatie over het gebruik door derden. Dit onderschrijft Landelijk Vlaanderen.
  • Een vaste duur van de pacht met een maximum van drie verlengingen zoals in Wallonië en een conforme transparantere regeling bij het overlijden van de pachter. Al is dit goed, Landelijk Vlaanderen wenst weliswaar de concrete invulling hiervan te zien. Een aanpak van ongewenste situaties bij pensionering van de landbouwer, zoals voorgesteld door veel partijen, is gewenst.
  • Een differentiatie voor opzeg mogelijk maken volgens de ruimtelijke bestemming van de gronden om aan de eigenaar de mogelijkheid te geven de ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken, iets dat Landelijk Vlaanderen in haar politieke inputnota had voorgesteld.
  • Een betere definitie van de term ‘actieve landbouwer’ en van een ‘landbouwactiviteit’. Voor Landelijk Vlaanderen moet eigen gebruik door de eigenaar en de overdrachten voor de gebruiker beantwoorden aan dezelfde deskundigheidsvoorwaarden.
  • Contracten voor korte duur in bepaalde omstandigheden mogelijk maken, sleutelen aan het voorkoopsysteem en het dynamiseren van de loopbaanpacht wat Landelijk Vlaanderen goed vindt.
  • Zonder alles te wijzigen, de dynamiek van de pachtprijzen optimaliseren en focussen, maar eerst laten onderzoeken. Landelijk Vlaanderen heeft hiervoor concrete voorstellen.
  • Mogelijk maken om contractueel ecologische voorwaarden af te spreken met differentiatie tussen ruimtelijke bestemmingen. Al is de teeltvrijheid van belang toch moeten bepalingen over een reeks maatregelen mogelijk zijn. Landelijk Vlaanderen gaat daarin minder ver en wil die maatregelen beperken tot landschap, beschermen van de staat van de goederen op lange termijn, gemeenschappelijke acties in de open ruimte en beschermde erfgoedelementen.
  • N-VA is geen voorstander van fiscale gunstmaatregelen daar waar Landelijk Vlaanderen een gelijkberechtiging vraagt voor alle gronden in lange termijn gebruik zowel eigendom van landbouwers-eigenaars als van verpachters.

Globaal gezien komen veel van de uitgedrukte voorstellen overeen met de voorstellen van Landelijk Vlaanderen al zijn er nog andere punten die in de verdere discussies aan bod zullen moeten komen.

Landelijk Vlaanderen vzw verzet zich tegen openbaarmaking gelekte kadastrale gegevens

Landelijk Vlaanderen vzw is de belangenvereniging van alle private eigenaars, klein en groot, met bossen, natuurgebieden, historische eigendommen, landbouwpercelen… Op die manier vertegenwoordigt Landelijk Vlaanderen vzw een oppervlakte van 650.000 hectare in Vlaanderen.

Landelijk Vlaanderen vzw heeft met verbazing kennis genomen van het feit dat grote hoeveelheden kadastrale gegevens zouden zijn gelekt. Bepaalde media hebben de intentie aangekondigd om deze gegevens openbaar te maken en Landelijk Vlaanderen vzw wenst zich hiertegen te verzetten.

Landelijk Vlaanderen vzw respecteert uiteraard de persvrijheid, maar meent dat het recht op privacy en op bescherming van persoonsgegevens ook moet worden gerespecteerd. Om die reden wordt aan de betreffende media verzocht de private gegevens niet verder bekend te maken.

Bovendien dringt Landelijk Vlaanderen vzw aan op een dringend intern onderzoek bij de federale dienst patrimoniumdocumentatie, die de betreffende gegevens beheert en datalekken dient te voorkomen.

Enquête voor boseigenaars en bosbeheerders

Onlangs stuurde de Belgische Houtconfederatie, FEDUSTRIA, InduFed, FEBHEL en een 40-tal prominente houtverwerkende organisaties die Belgisch hout op de markt brengen en verwerken, een open brief naar alle Belgische boseigenaars en bosbeheerders. In deze brief kaarten ze de groeiende vraag naar gecertificeerd hout aan. 
 
Vanuit het Aanspreekpunt Privaat Beheer – Natuur en Bos (APB-NB) vinden wij het belangrijk om uw visie rond certificering te kennen. Vandaar dat we aan de hand van een korte enquête de bereidwilligheid van boseigenaars en beheerders om hun bos te laten certificeren in kaart willen brengen. 

Uw feedback is tevens belangrijk om de markt voor de (toekomstige) boseigenaars in Vlaanderen in te schatten. Deze enquête neemt slechts 5 minuten in beslag. U kan deelnemen tot 15 januari 2021.

Klik hier om deel te nemen aan de enquête.
Hartelijk dank voor uw deelname!
APB-NB

De Tijd: ‘Investeren in natuur doe je uit passie, niet als belegging’

“‘Het rendement bedraagt hooguit 1 procent van wat ik betaald heb, en dan tel ik de onkosten voor het maaien of het aanplanten van hagen niet mee. Het rendement van dat laatste bestaat uit een grotere biodiversiteit.’ “
🌱 In De Tijd leggen enkele leden van Landelijk Vlaanderen uit waarom zij met passie investeren in (de Vlaamse) natuur en niet vanuit een economisch oogpunt. Ook algemeen directeur Jurgen Tack komt aan het woord.
Lees hier het interessante artikel.

Editie 88

september – oktober – november // 2020

Editie 88 – inhoud:

  • Woord van de voorzitter
  • Uit de wetstraat
  • 4.000 ha meer bos voor Vlaanderen
  • Stem nu op jouw favoriete provinciale laureaat van de ‘Baillet Latour Boom van het Jaar Wedstrijd 2020’
  • Publi-artikel: Een aanzet tot bebossing
  • Bosbeheerplan wordt natuurbeheerplan
  • Klimaatverandering en boomsoortenkeuze
  • Publi-artikel: Soilfeed Silva: Natuurlijke oplossing voor gezondere bossen
  • Landgoed in de kijker: De productieve bossen van de familie Claes
  • Soort in de kijker
  • Is jouw bos goed verzekerd?
  • Een blik op de kenmerken van bos in Vlaanderen
  • Welk toekomstig beleid voor bos inzake gezondheid en natuur?
  • Nieuwsflash
  • De bosteller

Bijlage: Landeigenaar 88

Webinar “Populier in al zijn glorie”

Op 16 september heeft het Forêt Pro Bos-team een online seminarie georganiseerd dat gewijd was aan de populier. Er werd gesproken over nieuwe cultivars, ontwikkelingen op het gebied van verwerking en marktmogelijkheden, en het potentieel van populier in agroforestry. Ook werden de verschillende professionals van de sector en de ondersteunende structuren voor boseigenaars gepresenteerd. Het seminarie bracht 105 deelnemers uit Vlaanderen, Wallonië, Frankrijk en Nederland samen.

Herbekijk hier de webinar.

2 september infosessie: aanleg van everbuffers

Overweeg je om een een everbuffer aan te leggen? En wil je deelnemen aan de inkoopveiling voor de aanleg van everbuffers? Maar weet je niet goed hoe dit in zijn werk gaat?

✍️  Schrijf je hier dan gratis in voor de infosessie op woensdag 2 september om 10u, 15u of 20u.

Bron foto: Valérie Vandenabeele