Recordaantal Vlamingen erft of koopt eigen bos, stukje natuur of lap landbouwgrond ​

Belangenorganisatie Landelijk Vlaanderen: “Nooit zoveel eigenaars, maar ook nooit eerder zoveel klachten over absurde regelgeving”

9 maart 2025

PERSBERICHT

  • Eén op zes Vlamingen bezit een eigen stuk natuur, een eigen bos of een lap landbouwgrond. In totaal gaat het om een historisch record van 1 miljoen private eigenaars van een stuk Vlaams ‘buitengebied’: een toename van ruim éénderde tegenover 40 jaar geleden. En opmerkelijk: hun aantal blijft maar toenemen.
  • Denk vooral niet dat het – zoals vroeger wel het geval was – vooral om grootgrondbezitters, kapitaalkrachtigen of adellijke families gaat. Steeds meer particulieren kopen bewust of erven hun eigen groen ‘paradijsje’. Dat stelt Landelijk Vlaanderen, de belangenvereniging van private landeigenaars, op basis van een uitvoerige marktanalyse.
  • Wat echter opvalt: samen met het aantal private eigenaars groeit ook het aantal klachtendossiers naar recordhoogtes. Eigenaars van een stuk natuur-, bos- of landbouwgrond worden in toenemende mate geconfronteerd met absurde situaties doordat de regelgeving niet duidelijk is of elkaar hoe langer hoe meer tegenspreekt. “Het is niet de eerste keer dat de ene instantie beveelt om bomen bij te planten, terwijl de andere vraagt om te kappen.” Landelijk Vlaanderen roept de Vlaamse overheid op om private eigenaars meer flexibiliteit te geven en verouderde wetten te schrappen.

957.687, exact zoveel Vlamingen bezitten volgens de analyse van Landelijk Vlaanderen een perceel in het buitengebied. Dat is quasi één op de zes Vlamingen. De evolutie is opmerkelijk: in 1984 waren er circa 650.000 private eigenaars, in 2004 steeg dit aantal tot zo’n 850.000 en vandaag flirt Vlaanderen met de kaap van 1 miljoen.

Die stijging wordt deels verklaard door de erfwetgeving: in België krijgt namelijk elk kind normaal gezien een gelijk deel van het ouderlijk bezit, waardoor eigendommen steeds verder worden opgesplitst. Maar misschien wel de belangrijkste reden, is dat de interesse in de natuur en het landelijke leven – samen met de toegenomen welvaart – de laatste jaren een serieuze vaart heeft genomen.

Dikwijls gaat het niet om onnoemelijk grote oppervlaktes: de Vlaming met een eigen stuk bos of natuur bezit in veel gevallen een lap grond tussen enkele are en meerdere hectare. Daarbij gaat het geregeld om een eigen ‘paradijsje’ aanpalend aan het eigen woonperceel, maar in heel wat gevallen betreft het ook een stuk groen in een groter natuurgebied. Bij landbouwgrond gaat het gemiddeld om oppervlaktes tussen een halve en een paar hectare, die verpacht worden of die weliswaar in toenemende mate gebruikt worden als (moes)tuin, of voor het houden van grote huisdieren of verwildering (in geval van die laatste categorie gaat het tegenwoordig al om een kwart van de landbouwgronden).

Als het over bosgrond gaat, mag het duidelijk zijn: het gros ervan is in Vlaanderen in handen van private eigenaars. “Slechts” 38% van de bosgrond in Vlaanderen is in handen van de overheid of onbekende eigenaars. Bij natuurgrond gaat dit echter om liefst 70% en bij landbouwgrond om 7%. ​

Zoektocht naar rust en ruimte

Volgens Landelijk Vlaanderen is de populariteit van dit soort “groene” gronden geen toeval: de Vlaming zoekt en vindt in een eigen stuk bos-, natuur- of landbouwgrond een gevoel van rust, stabiliteit en verbondenheid. Anderen zien landbouw- of bosgrond als een duurzame en waardevolle investering.

De Vlaming met z’n eigen stukje groen, zijn eigen paradijsje… Wel, daar hangt meer en meer een grote emotionele waarde aan vast. Vaak gaat het om gronden die reeds in de familie waren en waar men dat ook zo wil houden. Maar veel mensen willen ook een stuk natuur om er zelf iets van te maken. Ze zoeken rust en ademruimte en willen zelf iets opbouwen dat ze dan met de kinderen en kleinkinderen kunnen delen. Zo’n stukje eigen natuur heeft trouwens ook een financiële waarde, want de waarde van dit soort ruimte neemt alleen maar toe, en je hebt niet de kosten die bijvoorbeeld wel verbonden zijn aan het onderhouden of het verhuren van een woning”, aldus Valerie Vandenabeele van Landelijk Vlaanderen.

Absurde regelgeving

Naarmate het aantal private landeigenaars stijgt, nemen ook de uitdagingen toe. De wetgeving rond eigenaarschap en beheer van natuur-, bos- en landbouwgronden wordt steeds complexer, luidt het bij Landelijk Vlaanderen. En dat leidt ook tot een toename van het aantal klachten.

De eigenaarsorganisatie registreerde zo in 2024 ruim 150 slepende probleemdossiers waarin eigenaars tegen een muur van administratieve en juridische obstakels aanliepen. Ter vergelijking: in 2021 waren dat er nog maar 124, een stijging met meer dan 20%. En kanttekening hierbij: het is volgens Landelijk Vlaanderen slechts een topje van de ijsberg, want zeker niet alle eigenaars melden hun problemen.

Eigenaars worden soms echt met absurde situaties geconfronteerd. Zo kennen we een eigenaar die omwille van het ‘Natura 2000’-project door een Vlaamse administratie verplicht werd meer bomen aan te planten, terwijl een andere Vlaamse instelling de eigenaar net oplegde om bomen te rooien en meer open land te creëren. En helaas, dit is geen unicum. We zien het steeds vaker gebeuren: regelgeving die niet duidelijk is of zelfs volledig in tegenspraak”, stelt Valerie Vandenabeele van Landelijik Vlaanderen.

Nood aan drastische vereenvoudiging

Landelijk Vlaanderen roept de Vlaamse overheid daarom expliciet op om de rechten van private eigenaars beter te beschermen en de regelgeving drastisch te vereenvoudigen.

Eigenaars spelen een cruciale rol in het beheer en behoud van open ruimte in Vlaanderen”, vertelt Valerie Vandenabeele. “Ze investeren met eigen middelen in natuurbeheer en landschapszorg. Het is dan ook essentieel dat ze de nodige ondersteuning krijgen en niet worden geconfronteerd met verouderde wetten en conflicterende richtlijnen. Meer dan ooit is er nood aan een duidelijk regelgevend kader waarbinnen ze zelf dan een invulling aan landelijk gebied kunnen geven”, klinkt het nog.

Ter info: wil je graag enkele private eigenaars spreken over hun “groene droom” of over de besognes waarmee ze moeten afrekenen, geef ons dan gerust een seintje.


Over Landelijk Vlaanderen

Landelijk Vlaanderen is de grootste belangenvereniging van private landeigenaars in Vlaanderen. De organisatie vertegenwoordigt en verdedigt de rechten van eigenaars van natuur-, bos- en landbouwgronden en zet zich in voor een evenwichtig en toekomstgericht beleid voor het buitengebied. https://landelijk.vlaanderen


PERSINFO:

Dajo Hermans
Story Forward (communicatie)
0478 84 42 45
dajo@storyfwd.be

Valerie Vandenabeele
Directeur Landelijk Vlaanderen
0491 39 82 77
valerie.vandenabeele@landelijk.vlaanderen

Nieuwe promotie videos voor Landelijk Vlaanderen

Welkom bij Landelijk Vlaanderen

Rechtstreekse link: https://youtu.be/pKu3H4-Q1mw?si=RxgjUZPJCndfrrhr

Welkom aan onze bos eigenaars en beheerders

Rechtstreekse link: https://youtu.be/-mYydRFy6ak?si=iWGOsVwDiskn4q0d

Welkom aan onze landbouwers en eigenaars van landbouwgronden

Rechtstreekse link: https://youtu.be/oPUXkql3gss?si=59s6JqZq6EOCGRLG

Welkom aan onze natuur eigenaars, beheerders en liefhebbers

Rechtstreekse link: https://youtu.be/8BQvrnpFI_o?si=l7FMxhhAEIMyhT_Q

Met dank aan Telemak om deze video’s voor ons te maken

Editie 91

juni – juli – augustus // 2021

Editie 91 – inhoud:

  • Woord van de voorzitter
  • Uit de wetstraat
  • Koolstoflandbouw
  • Biotoopverbetering en -herstel in beboste jachtgebieden: een praktijkvoorbeeld
  • Save the date: Ledendag Landelijk Vlaanderen 2021
  • Digitale consultatie kapmachtiging door de notaris
  • Hoe redden we akker- en weidesoorten?
  • Natuurlijke graslanden in een landbouwmodel
  • Nieuwsflash
  • Als goede leerlingen gestraft worden…
  • Panelen voor landeigenaars vanaf nu verkrijgbaar bij Landelijk Vlaanderen
  • Interview met Matthias Francken, directeur Herita
  • Landgoed in de kijker: Wildlife Estates Label voor landgoed De Muncken
  • Neemt uw brandrisico toe?
  • Soort in de kijker
  • Stand van zaken omzetting uitgebreide bosbeheerplannen
  • Neem deel aan de Baillet Latour Prijs voor het leefmilieu 2021

Bijlage: Landeigenaar 91

Editie 90

maart – april – mei // 2021

Editie 90 – inhoud:

  • Woord van de voorzitter
  • Uit de wetstraat
  • Interview met minister Zuhal Demir
  • Het goederenrecht grondig aangepast
  • Landelijk Vlaanderen vzw verzet zich tegen openbaarmaking gelekte kadastrale gegevens
  • In memoriam: Sadi Claeys
  • Doelstellingen niet behaald? Geen probleem!
  • Ledenvoordeel: financiële steunmaatregel bij de aanplanting van bomen
  • Landgoed in de kijker: het kasteeldomein van Westmalle
  • Op stap met Alan Phillips, over problemen toegankelijkheid
  • Een Vlaams bos: hoe ziet dat eruit en hoe wordt dat beheerd?
  • Koninklijk bezoek aan het kasteel van Laarne
  • Soort in de kijker
  • Archeologisch onderzoek op maat van de landeigenaar
  • Nieuwsflash
  • Europa’s voedsel- en landgebruik: zijn we akkoord over de inrichting die we uitgaan?

Bijlage: Landeigenaar 90

Conceptnota hervorming pachtwetgeving N-VA

Landelijk Vlaanderen heeft kennisgenomen van de conceptnota over de hervorming van de pachtwetgeving die N-VA heeft ingediend op 3 maart 2021 en heeft aangekondigd met haar persbericht van 18 maart 2021.

Landelijk Vlaanderen heeft tijdens de hoorzitting van 2015 in het Vlaams Parlement een aantal denkpistes voorgesteld en heeft die aangevuld in recentere contacten. We stellen vast dat de conceptnota een aantal analoge pistes aanreikt. De uitgangssituatie, de doelstellingen en de algemene principes voor een nieuw pachtdecreet (decreet en besluiten) zijn gelijklopend.

Wat concrete verbeterpunten betreft, stelt N-VA het onderstaande voor:

  • Een betere transparantie van de pachtrelatie met geschreven contracten aangevuld met een plaatsbeschrijving en informatie over het gebruik door derden. Dit onderschrijft Landelijk Vlaanderen.
  • Een vaste duur van de pacht met een maximum van drie verlengingen zoals in Wallonië en een conforme transparantere regeling bij het overlijden van de pachter. Al is dit goed, Landelijk Vlaanderen wenst weliswaar de concrete invulling hiervan te zien. Een aanpak van ongewenste situaties bij pensionering van de landbouwer, zoals voorgesteld door veel partijen, is gewenst.
  • Een differentiatie voor opzeg mogelijk maken volgens de ruimtelijke bestemming van de gronden om aan de eigenaar de mogelijkheid te geven de ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken, iets dat Landelijk Vlaanderen in haar politieke inputnota had voorgesteld.
  • Een betere definitie van de term ‘actieve landbouwer’ en van een ‘landbouwactiviteit’. Voor Landelijk Vlaanderen moet eigen gebruik door de eigenaar en de overdrachten voor de gebruiker beantwoorden aan dezelfde deskundigheidsvoorwaarden.
  • Contracten voor korte duur in bepaalde omstandigheden mogelijk maken, sleutelen aan het voorkoopsysteem en het dynamiseren van de loopbaanpacht wat Landelijk Vlaanderen goed vindt.
  • Zonder alles te wijzigen, de dynamiek van de pachtprijzen optimaliseren en focussen, maar eerst laten onderzoeken. Landelijk Vlaanderen heeft hiervoor concrete voorstellen.
  • Mogelijk maken om contractueel ecologische voorwaarden af te spreken met differentiatie tussen ruimtelijke bestemmingen. Al is de teeltvrijheid van belang toch moeten bepalingen over een reeks maatregelen mogelijk zijn. Landelijk Vlaanderen gaat daarin minder ver en wil die maatregelen beperken tot landschap, beschermen van de staat van de goederen op lange termijn, gemeenschappelijke acties in de open ruimte en beschermde erfgoedelementen.
  • N-VA is geen voorstander van fiscale gunstmaatregelen daar waar Landelijk Vlaanderen een gelijkberechtiging vraagt voor alle gronden in lange termijn gebruik zowel eigendom van landbouwers-eigenaars als van verpachters.

Globaal gezien komen veel van de uitgedrukte voorstellen overeen met de voorstellen van Landelijk Vlaanderen al zijn er nog andere punten die in de verdere discussies aan bod zullen moeten komen.

Editie 89

december – januari – februari // 2020-2021

Editie 89 – inhoud:

  • Woord van de voorzitter
  • Uit de wetstraat
  • Zelfrealisatie, het antwoord van de private eigenaar op het recht van de voorkoop natuur
  • Oproep bosuitbreiding: Aankoopgebieden voor private boseigenaars
  • Nieuwe subsidiemogelijkheden voor bebossen
  • Voederhagen en -struiken voor vee
  • De bosteller
  • Landgoed in de kijker: Polders en Wateringen
  • Natuurbehoud via Soyaschapen
  • Hoogste rechter baant weg naar gelijk speelveld
  • Campagne Gemeentewegen: Landelijk Vlaanderen trekt naar Grondwettelijk Hof
  • De onderschatte waarde van houtkachels en brandhout
  • Jachtsector ontwikkelt Wilder: de eerste gratis meldings-app
  • Hoe kom ik te weten wie mijn grond bewerkt
  • Soort in de kijker
  • Als de dood ons treft
  • Nieuwsflash

Bijlage: Landeigenaar 89

Elia waarschuwt voor overslag

Elia, beheerders van het Belgische transmissienet voor elektriciteit, waarschuwt in een nieuwe brochure voor het gevaar van overslag. Hoogspanningsinstallaties zijn levensgevaarlijk, ook op enige afstand. Dit is iets wat velen zich niet realiseren, met soms dodelijke ongevallen tot gevolg. De hoogspanningslijnen die Elia beheert, geleiden maar liefst 30.000 tot 380.000 Volt. Deze hoge voltages kunnen de elektrische lading over een grotere afstand laten overspringen. Respecteer daarom zeker 10 m afstand! Elia drukt er ook op dat je steeds goed moet opletten bij het schatten van de veiligheidsafstand en genoeg marge moet nemen. De draden kunnen bij wind immers tot wel 20 m uitzwaaien of bij warm weer tot 2 m diep doorhangen. Vissen in de buurt van hoogspanningslijnen wordt daarom afgeraden. Indien je werken uitvoert zoals bomen aanplanten of onderhouden, maar ook dakwerken of werken met landbouwvoertuigen, neem je best (voor boomwerken verplicht) contact op met Elia zelf via 0800 95 062.

Raadpleeg hier de brochure ‘Werken in de buurt van hoogspanningen’

Bron: www.elia.be